W razie stwierdzenia naruszenia prawa w zakresie reklamy (w tym działań promocyjnych), prezentacji i oznakowania (etykietowania) preparatów do początkowego żywienia niemowląt/mleka początkowego (pkt II), preparatów do dalszego żywienia niemowląt/mleka następnego (pkt III), mleka typu Junior (pkt IV), produktów zbożowych przetworzonych i żywności dla dzieci/środków spożywczych uzupełniających dla niemowląt i małych dzieci (pkt V.2), żywności specjalnego przeznaczenia medycznego (dietetycznych środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego) dla niemowląt i małych dzieci (pkt V.3), przedmiotów służących do karmienia niemowląt (pkt V.1) oraz naruszenia regulacji dotyczącej materiałów informacyjnych i edukacyjnych dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci (pkt VI), możesz złożyć zawiadomienie do Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ponadto, w zależności od okoliczności konkretnego przypadku możesz wykorzystać inne środki prawne, tj.:

 zgłoszenie naruszenia na Policję lub do Prokuratury

 zawiadomienie Prezesa UOKiK

 pozew cywilny

 skarga do kierownika podmiotu leczniczego

 zawiadomienie organów kontrolnych nad podmiotem leczniczym

 skarga do rzecznika odpowiedzialności zawodowej

 zawiadomienie pozostałych organów/podmiotów dysponujących przewidzianymi prawem środkami kontroli.

 

Przykład:

O przypadku rozdawania przez położną kobietom ciężarnym w przyszpitalnej szkole rodzenia butelek do karmienia niemowląt najlepiej zawiadomić PIS lub Policję/Prokuraturę, a także dyrektora szpitala. Możesz również powiadomić właściwego Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych oraz organy kontrolne nad szpitalem, w tym Ministerstwo Zdrowia. W tym przypadku zasadne wydaje się także powiadomienie Prezesa UOKiK i NFZ.

Poszczególne środki prawne zostały pokrótce scharakteryzowane poniżej. W tym miejscu należy natomiast zwrócić uwagę na wspólne dla nich wymogi (poza pozwem cywilnym oraz wnioskiem o ukaranie), których zachowanie jest wystarczające dla skuteczności zgłoszenia naruszenia.

 

WYMOGI ZGŁOSZENIA NARUSZENIA*
zasadniczo brak ustawowych wymogów formalnych;

zgłosić naruszenie może każdy

  • natomiast w przypadku wykroczenia z art. 25 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji żądanie ścigania może złożyć pokrzywdzony**;
w praktyce należy dokonać zgłoszenia na piśmie (najlepiej wysłać listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru albo przynieść osobiście i poprosić o potwierdzenie złożenia pisma);

w piśmie:
– opisz naruszenie (zawrzyj dokładny opis zdarzenia, w tym podaj dane podmiotów uczestniczących w naruszeniu lub informacje umożliwiające ich ustalenie, np. oznaczenie produktu, wskazanie strony internetowej bloga, wskazanie sprzedawcy, producenta lub dystrybutora, podanie nazwy szpitala, czy danych umożliwiających ustalenie tożsamości konkretnego lekarza, pielęgniarki lub położnej)

  • przykład: w dniach 20 i 27.2.2017 r. w szkole rodzenia przy szpitalu X w mieście Y prowadząca szkolenie położna P rozdawała kobietom ciężarnym butelki do karmienia niemowląt firmy Z;

– nie musisz wskazywać, jaki konkretnie przepis został naruszony

  • możesz ogólnie wskazać, że zachodzi podejrzenie naruszenia przepisów o reklamie/prezentacji/etykietowaniu zgłaszanego produktu lub naruszenia regulacji odnoszącej się do materiałów informacyjnych i edukacyjnych dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci;
  • w przypadku zawiadamiania Policji lub Prokuratury o podejrzeniu popełnienia wykroczenia z art. 25 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (np. reklamy sprzecznej z przepisami prawa) warto jednak powołać się na ten przepis albo wskazać, że chodzi o wykroczenie z tej ustawy (np.: „Powyższe zachowanie uzasadnia podejrzenie popełnienia wykroczenia z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, którego ścigania żądam.”)**

– nie ma znaczenia, jak zatytułujesz pismo

  • w przypadku zawiadomienia Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zależności od okoliczności może być: Zawiadomienie o podejrzeniu naruszenia przepisów o reklamie/prezentacji/etykietowaniu zgłaszanego produktu (np. preparatu do początkowego żywienia niemowląt) lub naruszenia regulacji odnoszącej się do materiałów informacyjnych i edukacyjnych dotyczących żywienia niemowląt i małych dzieci
  • w przypadku zgłoszenia naruszenia na Policję lub do Prokuratury może być: Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia wykroczenia;
  • w przypadku zawiadomienia Prezesa UOKiK o podejrzeniu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – Zawiadomienie o podejrzeniu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów;
  • w przypadku skargi do rzecznika odpowiedzialności zawodowej może być np.: Skarga; Wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej; Zawiadomienie o możliwości popełnienia przewinienia zawodowego;

– poproś o zajęcie się sprawą/interwencję;

  • a w przypadku wykroczenia z art. 25 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – zażądaj jego ścigania**;

– podaj swoje dane (imię i nazwisko oraz adres; możesz podać również swój adres e-mail) i podpisz się;

– jeżeli dysponujesz dowodami (np. zdjęcia, nagrania audio lub wideo, świadkowie) wskaż je w piśmie i załącz je (w przypadku dowodu ze świadka podaj jego dane albo okoliczności umożliwiające ustalenie jego tożsamości).

 

Jeżeli zawiadamiasz kilka organów, możesz to uczynić w odrębnych pismach albo przesłać tym organom kopię pisma do Państwowej Inspekcji Sanitarnej wraz z listem przewodnim zawierającym prośbę o interwencję (w przypadku zawiadamiania Policji lub Prokuratury o wykroczeniu z art. 25 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pamiętaj o zawarciu – w treści pisma lub listu przewodniego – wyraźnego żądania jego ścigania**).

[* Nie dotyczy pozwu cywilnego (szczegółowe wymogi pozwu określa Kodeks postępowania cywilnego) oraz wniosku o ukaranie (jego wymogi określa Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia).
** Szerzej na ten temat zob. pkt VII.2.]

Upływ czasu może negatywnie wpływać na kwestie dowodowe, a nawet skutkować niemożliwością pociągnięcia podmiotów naruszających przepisy do odpowiedzialności, dlatego nie zwlekaj z zawiadomieniem.

 

W razie wątpliwości związanych ze zgłoszeniem skonsultuj się z prawnikiem albo z którymś z podmiotów udzielających nieodpłatnych porad prawnych (zob. pkt VIII.3).

 

Poza skorzystaniem z wymienionych powyżej środków prawnych, o stwierdzonych naruszeniach możesz również zawiadomić podmioty i instytucje, które wprawdzie nie dysponują przewidzianymi prawem środkami kontroli, z racji swojego zakresu działania mogą jednak podjąć interwencję lub zainicjować działania kontrolne. Takim podmiotami są np. Fundacja Promocji Karmienia Piersią1, a w określonych przypadkach Komisja Etyki Reklamy2. Zakres działania Komisji oraz formularz zgłoszenia skargi zawarty jest na stronie Rady Reklamy3.

  • FPKP zasadniczo nie podejmuje się interwencji w zakresie objętym opracowaniem, ponieważ wyczerpujące informacje na temat zgłaszania naruszeń (co jest naruszeniem prawa, właściwe organy i wymogi formalne zgłoszenia) zawarte są w niniejszym opracowaniu. Natomiast w razie wątpliwości Fundacja może udzielić wskazówek przydatnych dla samodzielnego dokonania zgłoszenia naruszenia, przy czym zaznaczyć należy, że nie stanowi to porady prawnej.                                                  Niezależnie od powyższego, uprzejmie proszę o zawiadamianie FPKP o stanowisku zajętym przez organy, do których zgłoszono naruszenie prawa w zakresie omawianym w opracowaniu (zob. Feedback – pkt VIII.4).

przypisy

  1. http://www.fpkp.pl/contact.html
  2. https://www.radareklamy.pl/zloz-skarge
  3. https://www.radareklamy.pl/